« Το Συνωμοτικό Σύμπαν | Main | State of Mind »
October 24, 2006
'Shalimar the Clown', Salman Rushdie
Στην υποθετική περίπτωση που ο νέος συγγραφέας Salman Rushdie έκανε το συγγραφικό του ντεμπούτο με το Shalimar the Clown θα έγραφα για έναν φαινομενικά πολλά υποσχόμενο συγγραφέα που καταφέρνει να συγκεράσει αριστοτεχνικά πολλές αρετές μέσα σε ένα φλύαρο κατά τμήματα βιβλίο.
Όμως ο Rushdie είναι σήμερα 60 χρόνων και έχουν περάσει από την πένα του αριστουργήματα όπως το Midnights Children, το Satanic Verses, το μυστηριώδες Grimus και το καταπληκτικό Shame - που είναι και το πιο κοντινό σε σχέση και διάρθρωση με τον Shalimar the Clown - και έτσι ο Shalimar the Clown φαίνεται να σκιάζεται σε βάθος χρόνου από τα υπόλοιπα.. Βέβαια έχουν περάσει και τα σχετικώς απαράδεκτα δυο προηγούμενα βιβλία του (για μένα) Ground Beneath her Feet και Fury αλλά φαίνεται εκείνη ήταν η περίοδος που ήταν απασχολημένος με την σχέση του με την Padma (βγήκε και η Λαμπίρη μέσα μου...).
Το Shalimar the Clown είναι μια μελέτη της μικρο-τρομοκρατίας, δηλαδή της τρομοκρατίας σε προσωπικό, ατομικό, επίπεδο. Ο Rushdie βέβαια, γνωρίζει καλά τα αποτελέσματα που έχει η μικρο-τρομοκρατία πάνω στους ανθρώπους και υπό μία έννοια είναι μια προσωπική μελέτη για τον πως ζυμώνεται ένας τρομοκράτης πίσω από καθαρά προσωπικά βιώματα που στήνουν το όπλο, το μαχαίρι, την βόμβα, το αεροπλάνο στο χέρι του. Ίσως σε μερικά τμήματα κάποια πράγματα να φαίνονται προφανή σαν ιδέες, όμως το 'προφανές' μερικές φορές χρειάζεται περισσότερη διαφήμιση από το μη-προφανές γιατί υποβιβάζεται από την ίδια του την προφάνεια.
Εκτός από την μικρο-τρομοκρατία αυτή είναι μια ιστορία για το Κασμίρ, το οποίο με την πολιτική και γεωγραφική του θέση θέτει ουσιαστικά την σκηνή για ολόκληρο το έργο. και ταυτόχρονα είναι μια ιστορία ενός Γερμανο (Γαλλό;)-Αμερικάνου διπλωμάτη που είναι ο κατ' εξοχήν 'Ήρωας' του έργου σε αντίθεση με όλους τους αντι-ήρωες που κυριαρχούν στην πλοκή. Όλα μέσα στον Shalimar the Clown συνδέονται μεταξύ τους με μεταξένια νήματα και μια κίνηση του ενός προσώπου έχει σχέση με όλα τα υπόλοιπα. Τίποτε δεν γίνεται τυχαία.
Με το Shalimar the Clown έχουμε σίγουρα μια επιστροφή στον 'παλιό καλό' Rushdie αλλά στον ώριμο Rushdie φαίνεται να λείπει η ζωντάνια και η μαγεία που είχαν τα παλιά έργα του και ακόμα και η γραφή του φαίνεται να είναι πιο καθημερινή από ότι ήταν πριν 20 χρόνια. Κάθε βιβλίο του είναι όμως για μένα σημαντικό γεγονός, και θα περιμένω πλέον το επόμενο, που - για το καλό του - ελπίζω να αργήσει.
Posted by Basileios at October 24, 2006 9:16 AM
Comments
Ο Μαξ μου φάνηκε κατ' εξοχήν αντι-ήρωας, εκτός και αν το εννοούσες ειρωνικά. Εγώ το διάβασα σαν μια ιστορία αγάπης (του Σάλιμαρ με την κοπέλα) και σαν ένα γράμμα αγάπης του Ράσντι προς το Κασμίρ. Τα περί τρομοκρατίας αποσπάσματα μου φάνηκαν επίχρυσμα για να γειωθεί η ιστορία αφενός στο Κασμίρ και αφετέρου στην μετά-11/9 εποχή μας. Βρήκα την αντιμετώπιση του θέματος της τρομοκρατίας υπεραπλουστευτική αλλά δεν την προσμετρώ στα του βιβλίου γιατί η ιστορία κυριολεκτικά με συνεπήρε. Κατά τα άλλα, ακόμα και φλύαρος (συμφωνώ μαζί σου ότι κάπου πλατειάζει, αλλά και ποιό βιβλίο του - τα παιδιά εξαιρουμένων- δεν θα σήκωνε ένα γερό editing)παραμένει ο πιό ταλαντούχος και διασκεδαστικός (οι μεταφράσεις αδικούν παράφορα την παιγνιώδη πρόζα του) παραμυθάς στην Αγγλία.
Posted by: catrame at October 24, 2006 5:37 PM
το είδαμε λίγο διαφορετικά, αν και στο συμπέρασμα δεν διαφωνούμε (για τις μεταφράσεις δεν ξέρω. Έχω χρόνια να διαβάσω βιβλίο εγγλέζου συγγραφέα στα ελληνικά).
Για τον Μαξ, δεν το ε΄θπα ειρωνικά. Έχει τα στοιχεία ενός 'ήρωα': αγωνιστής της αντίστασης, διπλωμάτης, κοσμοπολίτης, γυναικάς, μπο βιβέρ. Σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα πρόσωπα που είναι εντελώς αντι-ήρωες.
Δεν θεώρησα τα αποσπάσματα της τρομοκρατίας ένα επίχρισμα αλλά ένα πολύ ουσιαστικό κομμάτι του έργου. Το στήσιμο/αλλαγή του Σαλιμάρ σε τρομοκράτη είναι μάλλον το πιο ουσιαστικό κομμάτι που δένει όλα τα υπόλοιπα.
Posted by: Basileios at October 24, 2006 6:18 PM