Ficciones

« June 2006 | Main | August 2006 »

July 19, 2006

Ξεχνώντας

Σκοτεινα εδαφια και μυστικες ψυχές σε χαμηλα στρώματα πού ακουνε τίς ιδεες ενός παιδιού σε μια θεατρική κρίση. Μεθυσμένα χώματα και σκοτεινά φωτισμένες πολιτείες στό φώς τους μιά όψη περίεργη καί ζαλισμένη. Τί συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος αγαπάει μιά γυναίκα; Τί συμβαίνει όταν μιά γυναίκα αγαπάει έναν άνδρα; Ποιός ό μηχανισμός πού εκτοξεύει την ζωή από την Γη στην Άρη καί από τόν άντρα στην γυναίκα; Ποιά τά οπλα πού σκοτώνουνε μικρά προσφυγόπουλα αδιάκριτα σέ κοιμισμένες γειτονιές, μέ υγρασία στά χέρια καί μυρουδιά στην μύτη καί μέ την εικόνα τής ζωής χαραγμένη στά βλέφαρα την στιγμή τού θανάτου; Ένα πρωινό πού όλα αλλάξαν ήτανε καί κείνο πού όλα κατάληξαν νά παραμείνουνε ίδια. Πώς ζεί πώς γεννιέται πώς αναπνέει ένας άνδρας; Κί ένα απόγευμα σέ κάποιο καφενείο στην Βάρκιζα πού ένας νεαρός κρυμμένος στην φωτιά τού εαυτού του ξεκίνησε νά ερωτοτροπέι μέ έναν παμπάλαιο τρόπο μέ ένα δεκαεξάχρονο νυμφίδιο μόνο καί μόνο γιά νά ικανοποιήσει την δίψα τού κτήνους πού ήατνε βυθισμένο σέ σκέψεις καί ιδέες στοργής. Ένα πρωινό καί ένα απόγευμα. Και ένα μεσημέρι γεμάτο ήλιο καί μέ φίδια πού σχίζονταν πάνω σέ κατακαμμένες πέτρες καί γλυκερές γευσεις στόν αέρα. Βράδυ… βράδυ πικρό με την έκφραση ενός ζευγαρώματος στό στόμα καί την ψυχή από χιλια διαμάντια βυθισμένα σέ ποτηρια νερό καί μέ τόσο μά τόσο πόνο, τόν πόνο ενός διπλού μαχαιριού στην καρδιά καί ολοκληρη την ψυχή. Πώς μά πώς μπορεί νά αγαπήσει ένας άντρας; Λένε, κάποιοι πού ξέρουνε πράγματα πού είναι μακρινά περίεργα ακατανόμαστα μά καί τόσο μά τόσο φοβερά πώς όλα είναι γραμμένα στά μάτια καί πώς τά πάντα είναι ενας δοκιμαστικός σωλήνας κλεισμένος στό καβούκι της χελώνας πού είναι πάνω από τά μάτια μας. Ρευματα εκκενώσεις χτυπήματα καί αλλαγές τόσο παροδικές όσο καί μόνιμες. Αυτό καί μόνο αυτό. Καί οι ματιες καί οι ιδέες καί ο ανείπωτος πονος της κακοφορμισμένης πληγής τού έρωτα δέν είναι άλλο από ένας εθισμός. Νά, λεει, πώς γινονται όλα καί πώς μαθαίνει ό κοσμος την πληγη καί τό αίμα από τις αισθήσεις καί τά ονειρα πού σχηματίζουνε τά κανάλια της ζωής μας καθώς κοιτάμε χωρίς σκέψεις πρός τά εξω. Εκεί πού συμβαίνουνε όλα τά άλλα. Μά τούτην την βραδυά, όπως καί όλες τίς άλλες πού γέμισαν την μίζερη ζωή μου μέ λόγια κούφια πού ό΄Αμλετ ήξερε τόσο μά τόσο καλά την αχρηστία τους, πώς μπορούνε οι μνήμες οι ιδέες οι εξηγήσεις οι σαχλαμάρες καί τα μυστικά εδάφια νά με σώσουν; Πώς μπορεί νά καλυφθεί η ψυχή από μιά μοναχά ιδέα; Πώς νά ανοίξουνε τά ονειρά μας σέ ζωές πού δέν έχουμε ακόμη ζήσει καί να προχωρήσει ή ζωή μας όπως πρώτα; Όλα γίνανε τόσο μα τόσο ανυπόφορα. Όλα γέμισαν μέ τά παραμύθια τίς ανόητες σκέψεις καί τα παιδιαρίσματα πού πλάθουμε μέσα από τις κρυφές μας εικόνες καί μέσα από όλα όσα δέν θέλουμε νά φανερώσουμε σέ κανέναν γιατί μάς φοβίζει τόσο μά τόσο πολύ ο εαυτός μας. Μέ τό δικιο του… Η ζωή είναι αυτό πού μάς συμβαίνει όταν κάνουμε άλλα σχέδια, μά τά σχέδια δέν έιναι αλλο από την ίδια μας την ζωή ζωγραφισμένη σέ παρθένες ψυχές. Ας είχα απόψε ένα μαξιλάρι νά ακουμπήσω τό κεφάλι μου κι ας ήτανε καί από πέτρα. Ας είχα έναν άνθρωπο νά μπορέσει νά ακούσει τό τραγούδι μου καί ας γύριζε νά μου πεί πόσο παράφωνος έχω καταντήσει τώρα τελευταία. Ας είχα μιά κουβέρτα γεμάτη από τίς υποψίες της ζωής μου, κι ας ήτανε ο υπνος μου άδειος από σκέψη από όνειρα καί από ζωή. Μά όλα κατάντησαν μιά θηλιά από την οποία κανείς μας δέν μπορεί νά ξεμπλέξει. Όλα μιά κραυγή καί ένα γέλιο πού διασχίζει τόν αέρα καί φτάνει από πολεις σέ χωρια καί νησιά καί βράχια καί ξυπνάει τίς ανήσυχες ψυχές για να τους θυμίσει την μοναξιά τους καί την ανείπωτη πίκρα τους. Τι ειναι τελικά τούτο τό πρωινό; Τί ειναι η ζωή παρα ένα πρωινό γεμάτο από τό κόκκινο φώς καί την γλυκιά του ψύχρα. Πού νά ναι απόψε τά πρόσωπα πού μ αγαπήσανε; Πού νά κρυφτήκανε καί πού νά χάνονται; σέ πιά πρωινά αποθεμένα; αναρρωτιέμαι… καί τά λιοντάρια της καρδιάς μου στριφογυρνάνε στό κλουβί τους έτοιμα να ξεφυγουνε στό μοναδικό κάλεσμα μιάς μοναδικής φωνής. Πώς μά πώς ξεχνάει ένας άντρας;

Posted by Basileios at 6:59 AM | Comments (0)

July 18, 2006

Τι άλλο;

Posted by Basileios at 10:15 AM | Comments (2)

July 13, 2006

'Τυφλοβδομάδα στην Χαλκίδα', Γιάννης Σκαρίμπας

Ίσως τελικά να είμαι προκατειλλημένος για τον Σκαρίμπα. Δεν έχω καταφέρει ακόμη να διαβάσω κείμενο δικό του που να μην θαυμάσω. Για διαφορετικούς λόγους ίσως κάθε κείμενο και με ένα θαυμασμό που στην διάρκεια των χρόνων μεταβαλλόταν.

Ναι, ο Σκαρίμπας δεν είναι απλός σαν συγγραφέας. Ναι, ο Σκαρίμπας συνδυάζει στοιχεία που απο μόνα τους θα ήταν αρκετά να στηρίξουν μια συγγραφική ευφυία και στο πρόσωπο του συνδύζωνται μεγαλοφυώς. Κωμικό στοιχείο, έλεγχος της γλώσσας σε απίστευτο επίπεδο, αντιμυθιστορηματική δράση, ποιητική ανάπτυξη, δύναμη γραφής. Και ώ αυτή η ειρωνία... Αυτή η ειρωνία. Ε;

Η 'Τυφλοβδομάδα στην Χαλκίδα' είναι μια όψιμη συλλογή έξι διηγημάτων που σκοπό έχουν να μην πουν τίποτε... Ναι, ('Μά τίποτε; πως είναι δυνατόν;). Όπως ακριβώς οι ιστορίες των επιβατών του τραίνου της πρωτομαγιάτικης εκδρομής στο 'Καρδιές από γλυκίσματα' συνθέτωνται μαεστρικά για να δώσουν ένα κλίμα συνοχής της ανθρώπινης καθημερινότητας, έτσι και η συλλογή των διηγημάτων δεν έχει σκοπό άλλο από το να προσφέρει στον αναγνώστη την φύση και την συνοχή της ελληνικής γλώσσας. Στα διηγήματα εμπλέκονται η καθαρεύουσα με την καθομιλουμένη, με την αργκώ, με την κυπριακή διάλεκτο και την 'φραγκοχιώτικη' σε ένα σύνολο που ο 'εξωτερικός' παρατηρητής θα έλεγε πως είναι αδύνατον όλοι αυτοί οι άνθρωποι να συνενοούνται μεταξύ τους. Και βεβαίως συχνά δεν συνενοούνται. Οι παρανοήσεις, οι φάρσες (και οι τρελλές συμπτώσεις) είναι οργανικά τμήματα των έργων του Σκαρίμπα.

Αν και δύσκολο ξεχωρίζω την ιστορία 'Η τριμελής επιτροπή' όπου ένας ζηλόφθων σύζυγος και μέλος της λέσχης ψευτών Χαλκίδος (ο Μυγχάουσεν) αναλαμβάνει καθημερινώς να ιεραρχεί τα ραβασάκια που λαμβάνει η γυναίκα του και μπερδεύεται στον αρραβώνα του φίλου του με την γυναίκα του(;).

Είχεν όρεξη ο άθλιος κι άρχισε να μου λέει: "Όντας με τετραπέρατος κι άχρηστος" χαίρομαν και τούτ' τον ψεύτη ντουνιά, λέγοντας κι εγώ κανά ψέμα: Λόγου χάρι, ότι οι Ακαδημαϊκοί ξέρουν γράμματα ή κάνουν θάματα οι Άγιοι. Η γυναίκα μου ζούσε σε κόσμους δικούς της. Βέβαιη για το σεξ και το μίνι της, ασκούσε μια γοητεία πά στους άντρες. Η δε πόλη ήταν γιομάτη Χαλκιδαίους... Έεεε-ρε μύτες για τράβηγμα!... ξεφώνιζε, βλέποντας τούτους τους φιλόνομους. Και με τα δάχτυλά της ("δείχτη" και "μεσαίο" της) σχημάτιζε - "τσακισμένα" - μια "πιάγκα"... Ήταν, τότε, ως να τράβαε, από κανά φούρνο - όξω - γκιουβέτσια. Οι καθηγητές Λατινικών, ιδιαίτερα την τράβαγαν.

Posted by Basileios at 7:12 AM | Comments (1)

July 11, 2006

'Ο άνεμος κουβάρι', Διονύσης Χαριτόπουλος

Μερικές φορές ο έρωτας ενός ανθρώπου για τον εαυτό του χρειάζεται ένα τρίτο πρόσωπο σαν ενδιάμεσο καταλύτη. 'Ο άνεμος κουβάρι' είναι μια απολογία, για όλα όσα δεν έγιναν και δεν ειπώθηκαν στην σχέση του 'άντρα' με την 'γυναίκα'. Είναι κρίμα που το βιβλίο πετυχαίνει σαν έργο μα αποτυχαίνει σαν απολογία.

Μου την 'έδωσαν' πάρα πολλά στις τρεις μέρες που διάβασα αυτό το βιβλίο. Η αλήθεια είναι πως προβληματίστηκα αρκετά με το να προσπαθώ να γεμίσω τα δικά μου κενά για τον 'αμοιβαίο' έρωτα του 'άντρα' και της 'γυναίκας'. Αν και όλη η ιστορία είναι εντελώς μονόπλευρη και φαντάζει λειψή, είναι υπό μία έννοια δικαιολογημένη η έλλειψη του μισού της ιστορίας: ένας τέτοιος 'άντρας' δεν μπορεί να μιλήσει για τα αισθήματά του παρά μόνο με πλάγιο τρόπο, ίσως ίσως χορέυοντας μια ζεμπεκιά σε ένα τρίτης διαλογής σκυλάδικο, και ίσως βγάζωντας το άγχος και την έλειψη του πάνω σε ένα καυγά. Τελικά ίσως αυτή η ίδια η έλλειψη να είναι η επιτυχία του βιβλίου.

Τελικά φαίνεται - σε μένα τουλάχιστον - πως ο Χαριτόπουλος αγάπησε περισσότερο (εκτός από τον εαυτό του) τον Άρη από την 'γυναίκα'.

Posted by Basileios at 7:42 AM | Comments (0)

July 10, 2006

Τρεις κεφαλιές, μία ιστορία.

Μια φορά και έναν καιρό....

This is the way the world ends. Not with a whimper but a bang.

... και ζήσαν αυτοί καλά, κι αυτός καλύτερα.

Posted by Basileios at 8:20 AM | Comments (0)

July 6, 2006

'Never Let Me Go', Kazuo Ishiguro

Τελειώνοντας ένα βιβλίο τόσο δυνατό όσο το 'Never Let Me Go' του Kazuo Ishiguro μένει κανείς με την αίσθηση πως δεν μπορεί να αναπνεύσει. Ο χώρος γύρω του περιορίζεται στο ελάχιστο δυνατό και γίνεται μικρός. Ο ίδιος γίνεσαι μικρός διαβάζωντας κάτι τόσο τεράστιο.

Καλώς ήλθατε στο σταυροδρόμι των πολιτισμών, όπου η επιστημονική φαντασία συναντά το Ιψενικό τρίγωνο, τον Francis Fukuyama και το Brave New World. Το Never Let Me Go είναι μια ιστορία αγάπης και μια ιστορία τόσο απάνθρωπα δυνατή για το τί ξεχωρίζει τον άνθρωπο σαν οντότητα από το υπόλοιπο ανθρώπινα κατασκευασμένο σύμπαν. Μέσα από ένα απαισιόδοξο για την ψυχή τέλος και μια αισόδοξη για την τέχνη άποψη περνούν οι πιο δυνατές στυλιστικά εικόνες που έχω συναντήσει σε βιβλιο τα τελευταίαία χρόνια. Κι αν κάποια τμήματα του βιβλίου αγγίζουν τα όρια του κλισέ, το συνολικό αποτέλεσμα συγχωρεί τις επι μέρους λεπτομέρειες.

Όταν τελείωσα το The Unconsoled του Ishiguro πριν δέκα περίπου χρόνια ζήλεψα γιατί θα ήθελα να μπορούσα να έγραφα σαν κι αυτόν. Σήμερα με το Never Let Me Go νιώθω ακόμη πιο μικρός, και σαν κειμενογράφος μα και σαν άνθρωπος.

Posted by Basileios at 10:30 PM | Comments (4)

July 5, 2006

Reservoir Underdogs

Το 1978 υποστήριζα την Ολλανδία (και το πήρε η Αργεντινή)
Το 1982 υποστήριζα την Γερμανία (και το πήρε η Ιταλία)
Το 1986 υποστήριζα την Γερμανία (και το πήρε η Αργεντινή)
Το 1990 υποστήριζα την Αργεντινή(!!) (και το πήρε η Γερμανία)
Το 1994 υποστήριζα την Ιταλία (και το πήρε η Βραζιλία)
Το 1998 υποστήριζα την Βραζιλία (και το πήρε η Γαλλια)
Το 2002 υποστήριζα την Γερμανία (και το πήρε η Βραζιλία).

Πέρα από το αδύναμο του χαρακτήρος καλά που βλέπω ποδόσφαιρο μόνο κάθε τέσσερα χρόνια και δεν την κάνω "χαλάστρα" και σε άλλες ομάδες.

Posted by Basileios at 8:12 AM | Comments (0)

July 4, 2006

Pipe Reality

Αποφεύγω να τους κοιτάξω. Ξέρω πως δεν μπορούν να με δουν, ξέρω πως κάθε επικοινωνία μαζί τους είναι αδύνατη. Γι αυτό δεν τους κοιτώ καν. Για μένα υπάρχουν ακριβώς όπως τα υπόλοιπα πράγματα του δωματίου, η καρέκλα το τραπέζι, ο ορός, η σύριγγα, το βιβλίο. Δεν ξέρω πως μοιάζουν, δεν ξέρω πόσο χρονών είναι, δεν ξέρω αν είναι άντρας ή γυναίκα. Δεν ξέρω και δεν με νιάζει.

Δουλειά μου είναι να ελέγχω την ύπαρξή τους να γεμίζω τον ορό με τα φάρμακά τους, να καταγράφω. Να φεύγω. Και την στιγμή που βγαίνω από το δωμάτιο να αδειάζω το μυαλό μου από οτιδήποτε έχει σχέση με αυτούς. Και έτσι λειτουργώ.

Δεν τους λυπάμαι, δεν μπορείς να λυπηθείς μια καρέκλα γιατί είναι καρέκλα. Δεν μπορείς να χαμογελάσεις σε μια καρέκλα ή να νιώσεις το οποιοδήποτε συναίσθημα για μια καρέκλα. Εγώ απλώς συμμετέχω στην τιμωρία τους σαν ένα απλό όργανο, ένα τραπέζι πλάι στην καρέκλα. Δεν έχω συναισθήματα γι’ αυτό, είμαι και γω εδώ γιατί έπρεπε να είμαι. Και όλα τελειώνουν εκεί. Στο τέλος της ημέρας εγώ πηγαίνω σπίτι μου κι αυτοί μένουν εδώ, όπως θα τους βρω και το επόμενο πρωί, στην ίδια θέση.

Είναι άξιοι της μοίρας τους, αυτό έχω μόνο να πως και η θέση τους εδώ απόλυτα δικαιολογημένη. Και τους αξίζει η τιμωρία και η ποινή γιατί κατάφεραν να πιαστούν. Σκεφτόμουν παλιά, μετά το έγκλημα τον εαυτό μου ανάμεσά τους. Σήμερα που πέρασαν τόσα χρόνια δεν σκέφτομαι καν αυτό. Απλώς για μένα δεν υπάρχουν και η ποινή τους είναι η άγνοια όλων μας για την ύπαρξή τους.

Posted by Basileios at 8:11 AM | Comments (0)

July 3, 2006

Pipe Dreams

Θυμάμαι τον κόσμο πως ήταν πριν λίγα χρόνια. Τα όνειρα ανοίγονται σαν ψέματα μπροστά μου και με κάνουν να αναρωτιέμαι αν όλα όσα θυμάμαι είναι αλήθειες ή ψέματα. Από τον δικό μου κλειστό κόσμο σηκώνω τα χέρια και χαιρετώ το παρελθόν σαν να μην υπήρχε ποτέ, σαν να ήτανε το κατασκεύασμα ενός παρόντος που δημιουργήθηκε μόνο του από κάποιες στάχτες που δεν έχουνε κι αυτές αρχή ή τέλος.

Το κρεβάτι μου είναι μαλακό, η ζωή μου είναι μαλακή, ο κόσμος είναι μαλακός. Τα αρχικά μου περιστρέφονται γύρω από το πρόσωπό μου αφήνοντας την αδιόρατη μυρωδιά του νοσοκομείου. Πριν έλθω εδώ όλα ήτανε ψεύτικα. Η αλήθεια, η πραγματική ζωή μπαίνει στο χέρι μου από την μπουκάλα που κρέμεται πάνω απ΄ το κεφάλι μου και με χαιδέυει με τον σιγανό ήχο που κάνει το σωληνάκι ακουμπώντας στο μεταλλικό πλαίσιο.

Ασθενείς, συνάδελφοι από τα διπλανά δωμάτια, από τα διπλανά κρεβάτια δεν υπάρχουν. Το σύμπαν μου είναι ο ουρανός και το ταβάνι, και οι μικροκαμωμένες νοσοκόμες που μου χαμογελούν σαν να πρόκειται να τους απαντήσω. Ξέρω την ώρα με το δικό τους πρόγραμμα, ξέρω τι συμβαίνει γύρω μου μα δεν με ενδιαφέρει.

Θυμάμαι τον κόσμο χωρίς φάρμακα. Θυμάμαι τις ώρες να περνούν με αγωνία και με πόνο. Θυμάμαι την εξάρτησή μου απ’ το ρολόι, την εξάρτησή μου από τους ανθρώπους. Πόσο απρόβλεπτα ήταν όλα. Και πόσο προβλέψιμα είναι όλα σήμερα. Ακόμη κι αυτά τα λόγια μου που εξαπολύονται προς την άβυσσο του μυαλού μου είναι τόσο συνηθισμένα που νιώθω σαν να τα έχουν πει χιλιάδες πριν από μένα. Σαν να είμαι η συνέχεια μιας σειράς που δεν έχει τέλος.

Θυμάμαι τον κόσμο μα δεν θυμάμαι τα χρόνια. Δεν θυμάμαι αν ήτανε παρελθόν ή αν ήταν μέλλον αυτό που θυμάμαι. Το δικό μου μέλλον; Όχι βέβαια. Το μέλλον μιας άλλης ύπαρξης που ζει μες στο όνειρο της και που συγχέεται με το δικό μου όνειρο της νάρκωσης που σβήνει σιγά σιγά τις αισθήσεις του ονείρου μου και με κλείνει στο άπειρο.

Αυτό επεδίωκα σ’ όλη την ζωή μου; Να κλειστώ στην νάρκωση και στον κόσμο του ονείρου; Αυτό αποφάσισαν οι άλλοι για μένα και αυτό έγινε. Είμαι δω γιατί σαν όλους τους άλλους γιατί αποφασίστηκε για μένα να κλειστώ στα όνειρά μου σαν να επρόκειτο για την απόλυτη ποινή. Μα πώς να πείσω τους άλλους πως τελικά είναι κανείς αθώος; Πώς να πείσω πως για όλα τα εγκλήματα που τούτα τα παράλυτα πλέον χέρια μου έκαναν δεν έφταιγα εγώ μα το μέλλον μου και η εξάρτησή μου στην κατάσταση αυτή που είμαι σήμερα.

Είναι άραγε ποινή η ευτυχία;

Posted by Basileios at 9:27 AM | Comments (0)